Өрүү үөрүүнү, кыайыыны санатаҕын эн – Хос Үрэх. Кырыктаах фашизмы самнарбыт үөрүүбүтүгэр 1945 сыллаахха манна Уус Алдан дьоно-сэргэтэ ыраахтан-чугастан мустаннар Кыайыы ыһыаҕын ыспыттара. Ол ыһыаҕы Илин Сибиирдээҕи кинохроника устуудьуйата устан үйэлээх өйдөбүнньүк оҥорбута. Бүгүн манна оччотооҕу үөрүүлээх кэмнэри эргитэн үөрүлээх миитин буолла. Мустубут дьоҥҥо Мүрү нэһилиэгин, улуус дьаһалталарын эҕэрдэлэрэ этилиннилэр. Оттон тыыл бэтэрээнэ, сэрии кыттыылааҕын огдообото Мария Шелковникова Кыайыы ыһыаҕын үөрүүлээх күннэрин туһунан аҕынна. Ону сэргэ бэйэлэрин эҕэрдэлэрин уһуйаан иитиллээччилэрэ чуопчаарар хоһооннорунан, ырыаларынан тиэртилэр. Онон манна эмиэ көлүөнэ ситимэ баар буолла. Кыайыы ыһыаҕар ырыа-тойук, оһуохай дьиэрэйдэҕэ аҕай. Оттон бүгүн Айаал Вырдылин “Ыам ыйын 9 күнэ” ырыанан уруйдаата.
